Strona główna » Atex » ATEX w młynie – strefy zagrożenia wybuchem pyłu zbożowego

ATEX w młynie – strefy zagrożenia wybuchem pyłu zbożowego

Młyn na każdym etapie przemiału wytwarza pył zdolny do wybuchu, więc ma obowiązek sporządzenia oceny zagrożenia wybuchem i wyznaczenia stref pyłowych 20, 21 i 22. Podstawą jest §37 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r., a odpowiada za nią inwestor, projektant lub użytkownik decydujący o procesie technologicznym. Pracodawca sporządza dodatkowo dokument zabezpieczenia przed wybuchem – przed udostępnieniem miejsca pracy.

Napisz wiadomość

Zadzwoń: 782 336 682

Dyrektywa ATEX

Firedom

Dlaczego młyn wymaga dokumentacji ATEX?

Celem przemiału jest rozdrobnienie ziarna – a więc dokładnie to, co czyni materiał wybuchowym. Dolną granicę wybuchowości pyłów zbożowych przyjmuje się na poziomie około 20 g/m³, a badania w dużej skali wykazywały zapłon już przy 50 g/m³. Przy takim stężeniu widoczność w hali pozostaje normalna.

Pierwsze zagrożenie specyficzne dla młyna to samozagrzewanie ziarna. Przy wilgotności 14–15% przemiany biochemiczne wydzielają ciepło, a w głębi silosu powstaje tlące się gniazdo – niewidoczne z zewnątrz przez tygodnie.

Drugie to propagacja wybuchu przez transport. Podnośniki kubełkowe i przenośniki spinają aparaty w jeden układ, więc wybuch przenosi się z punktu na punkt. Samo odciążanie tego nie zatrzyma – potrzebna jest izolacja wybuchu.

Dla silosów zbożowych, suszarni i punktów przyjęciowych zbóż będących budowlami rolniczymi wymiary stref podaje załącznik do rozporządzenia MRiRW z 13 stycznia 2023 r.: strefa 20 wewnątrz silosów, strefa 21 w objętości kosza zasypowego i dodatkowo 3 m w każdym kierunku. Młyny przemysłowe wymagają klasyfikacji indywidualnej według PN-EN 60079-10-2.

Klasyfikację zaczynamy od podnośników i przesypów, bo tam najczęściej zaczyna się wybuch. Najwięcej różnic wobec dokumentacji robionej zza biurka wychodzi przy separatorach metali i monitoringu temperatury w silosach.

Prześlij schemat ciągu technologicznego – odpowiemy, co obejmie dokumentacja i ile potrwa

ATEX młyn

Często zadawane pytania – ATEX w młynie

To zależy od charakteru obiektu. Dla silosów zbożowych, suszarni, wytwórni pasz i punktów przyjęciowych zbóż będących budowlami rolniczymi wymiary podaje załącznik do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 stycznia 2023 r. Młyny przemysłowe nie mieszczą się w tej kategorii – tam strefy 20, 21 i 22 wyznacza się indywidualnie, w oparciu o PN-EN 60079-10-2. W praktyce wiele zakładów łączy oba przypadki: rolniczy punkt przyjęcia zboża i przemysłowy ciąg przemiałowy.

Bo w młynie urządzenia nie stoją osobno – łączą je podnośniki kubełkowe, przenośniki i rurociągi transportu pneumatycznego. Wybuch zapoczątkowany w jednym punkcie propaguje przewodami do kolejnych urządzeń, a każde następne pracuje już w warunkach podwyższonego ciśnienia i wstępnie uniesionego pyłu. Dlatego samo odciążanie wybuchu nie wystarcza – potrzebna jest izolacja wybuchu, czyli odcięcie połączeń między aparatami.

Dla budowli rolniczych załącznik podaje konkretne wartości. Kosze zasypowe sypkich palnych produktów rolnych to strefa 21 w objętości kosza oraz dodatkowo 3 m w każdym kierunku nieograniczonym szczelnymi przegrodami. Urządzenia rozładowcze i pakujące to strefa 21 w promieniu 3 m od miejsca pakowania worków albo zasypu zbiorników, przyczep i samochodów ciężarowych. Wnętrza silosów i obudowanych urządzeń transportowych to strefa 20.

Zwykle tak, ale nie zawsze i nie w każdej konfiguracji. Wymagana powierzchnia odciążania zależy od objętości silosu, parametrów wybuchowości pyłu i wytrzymałości konstrukcji, a montaż paneli ogranicza dostępna powierzchnia. Im smuklejszy silos, tym większej powierzchni dekompresji potrzeba. Przy wysokich, wąskich silosach kończy się to często koniecznością zastosowania tłumienia wybuchu zamiast odciążania.

Za dolną granicę wybuchowości pyłów zbożowych przyjmuje się około 20 g/m³, a badania w dużej skali wykazywały zapłon już przy 50 g/m³. To gęstość obłoku, przy której widoczność w pomieszczeniu jest jeszcze zupełnie normalna – dlatego ocena „u nas nie ma aż tyle pyłu” prawie nigdy nie wytrzymuje pomiaru. Górna granica dla pyłu mąki sięga około 1000 g/m³, a temperatura zapłonu mieści się w przedziale 400–500°C.

Ocenę zagrożenia wybuchem sporządzają inwestor, projektant lub użytkownik decydujący o procesie technologicznym (§37 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r.). Dokument zabezpieczenia przed wybuchem to obowiązek pracodawcy, wykonywany przed udostępnieniem miejsca pracy. Żadnego z nich nie trzeba przygotowywać samodzielnie – opracowanie można zlecić, ale odpowiedzialność za posiadanie aktualnej dokumentacji zostaje po stronie zobowiązanego.

Nieprzestrzeganie przepisów BHP jest wykroczeniem zagrożonym karą grzywny od 2000 zł do 60 000 zł (art. 283 §1 Kodeksu pracy w brzmieniu obowiązującym od 8 lipca 2026 r.). Przy bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia inspektor pracy może nakazać wstrzymanie prac, co w młynie pracującym w ruchu ciągłym oznacza zatrzymanie całego ciągu przemiałowego. Osobne ryzyko dotyczy ubezpieczenia – brak wymaganej dokumentacji bywa podstawą do odmowy wypłaty odszkodowania.

W wilgotnej masie ziarna rozwijają się drobnoustroje, a towarzyszące temu przemiany biochemiczne wydzielają ciepło. Krytyczna wilgotność, przy której proces przyspiesza, mieści się w przedziale 14–15%. W głębi pryzmy albo silosu może powstać tlące się gniazdo, które przez tygodnie nie daje żadnego widocznego objawu, a potem staje się źródłem zapłonu przy przerzucie lub opróżnianiu. To źródło zapłonu, którego nie ma w zakładach obrabiających materiały suche, i dlatego monitoring temperatury w silosach należy do środków ochrony przeciwwybuchowej.

Stan prawny na: 4 sierpnia 2026 r.

Baza wiedzy

zobacz wszystkie wpisy