Strona główna » Atex » ATEX w biogazowni – strefy zagrożenia wybuchem i dokumentacja

ATEX w biogazowni – strefy zagrożenia wybuchem i dokumentacja

Biogazownia wytwarza i magazynuje metan w ruchu ciągłym, więc jest obiektem zagrożonym wybuchem od pierwszego dnia rozruchu. Dla biogazowni rolniczej obowiązek sporządzenia oceny zagrożenia wybuchem wynika z §42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 stycznia 2023 r., a dla instalacji nierolniczych – z §37 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. Niezależnie od tego pracodawca prowadzący instalację sporządza dokument zabezpieczenia przed wybuchem przed udostępnieniem miejsca pracy. FIREDOM przygotowuje oba komplety dokumentów.

Napisz wiadomość

Zadzwoń: 782 336 682

Dlaczego biogazownia wymaga dokumentacji ATEX?

Metan tworzy z powietrzem mieszaninę wybuchową już przy stężeniu 5 procent objętościowych i pozostaje wybuchowy aż do 15 procent. W biogazowni ten zakres nie jest scenariuszem awaryjnym, tylko normalnym stanem wnętrza komory fermentacyjnej – dlatego załącznik do rozporządzenia klasyfikuje ją jako strefę 0, czyli najwyższą kategorię zagrożenia, w której atmosfera wybuchowa występuje stale lub przez długie okresy.

Druga różnica wobec typowych obiektów paliwowych dotyczy kierunku, w którym ucieka gaz. Biogaz jest lżejszy od powietrza, więc gromadzi się w górnych partiach pomieszczeń, pod przekryciami i w kopułach membranowych – odwrotnie niż propan-butan czy opary benzyny, które spływają do zagłębień. Z tego powodu strefa wokół przewodu wydmuchowego sięga aż 10 m w górę, a tylko 1 m w dół.

Do tego dochodzi siarkowodór. Jest palny, a przy tym silnie toksyczny, i to on decyduje o warunkach wejścia do węzła odsiarczania oraz o zakresie prac w przestrzeniach zamkniętych. Ocena ryzyka, która pomija H₂S, nie opisuje rzeczywistych warunków pracy na instalacji.

Kluczowe rozróżnienie: rozporządzenie o budowlach rolniczych obejmuje biogazownie rolnicze. Instalacje utylizacyjne, komunalne i te przy oczyszczalniach ścieków wymagają wyznaczenia stref indywidualnie, zgodnie z Polskimi Normami z serii PN-EN 60079.

Jak FIREDOM przygotowuje dokumentację ATEX dla biogazowni? Zaczynamy od wizji lokalnej i przejścia całej ścieżki gazu – od podajnika substratu, przez komory fermentacyjne i zbiornik, po węzeł odsiarczania, agregat kogeneracyjny i pochodnię awaryjną. Bez tego strefy wyznaczone z samego rzutu rozmijają się z tym, jak instalacja pracuje w rzeczywistości.

Napisz do nas lub zadzwoń – po krótkiej rozmowie o instalacji podamy zakres i termin.

ATEX w biogazowni

Często zadawane pytania – ATEX w biogazowni

Tak. Dla biogazowni rolniczej obowiązek wynika wprost z §42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 stycznia 2023 r., które nakazuje sporządzenie oceny w budowlach rolniczych z materiałami mogącymi wytworzyć mieszaniny wybuchowe i na terenach do nich przyległych. Dla instalacji nierolniczych – utylizacyjnych, komunalnych, przy oczyszczalniach – podstawą jest §37 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. Zakres opracowania jest w obu przypadkach zbliżony, ale sposób wyznaczania stref już nie.

Nie zawsze. Domyślnie całe pomieszczenie sprężarek biogazu rolniczego stanowi strefę 1, ale jeżeli wyposażono je w eksplozymetry i wentylację mechaniczną awaryjną, strefa 1 ogranicza się do 0,5 m wokół możliwych źródeł wydzielania. Analogicznie działa to przy filtrach – w pomieszczeniu z eksplozymetrami i wentylacją awaryjną strefy nie wyznacza się. To rozwiązanie, które realnie obniża koszt doboru urządzeń.

To dwa niezależne pojęcia i częste źródło pomyłek. Strefa bezpieczeństwa to obszar wokół instalacji, który należy ogrodzić i oznakować – jej szerokość zależy od łącznej pojemności komór i zbiorników (§43). Strefa zagrożenia wybuchem to klasyfikacja przestrzeni według prawdopodobieństwa wystąpienia atmosfery wybuchowej, decydująca o doborze urządzeń. Ogrodzona strefa bezpieczeństwa nie zwalnia z wyznaczenia stref 0, 1 i 2.

Nieprzestrzeganie przepisów BHP jest wykroczeniem zagrożonym karą grzywny od 2000 zł do 60 000 zł (art. 283 §1 Kodeksu pracy w brzmieniu obowiązującym od 8 lipca 2026 r.). Przy bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia inspektor pracy może nakazać wstrzymanie prac. Przy instalacji, która pracuje w ruchu ciągłym, przestój bywa kosztowniejszy niż sama grzywna – wsad w komorze nie zaczeka na uzupełnienie dokumentacji.

Zależy od łącznej pojemności komór fermentacyjnych i zbiorników biogazu, mierzonej od zewnętrznych krawędzi skrajnych budowli instalacji: do 350 m³ – co najmniej 3 m, ponad 350 do 700 m³ – co najmniej 5 m, ponad 700 m³ – co najmniej 8 m. Strefę trzeba oddzielić ogrodzeniem o wysokości minimum 1,5 m i oznakować tablicami ostrzegawczymi o treści wskazanej w rozporządzeniu.

Dokument zabezpieczenia przed wybuchem aktualizuje się niezwłocznie, gdy miejsce pracy, znajdujące się w nim urządzenia lub organizacja pracy zostały poddane zmianom mogącym wpłynąć na wynik oceny ryzyka (§7 ust. 2 rozporządzenia MG z 8 lipca 2010 r.). W biogazowni taką zmianą jest rozbudowa o kolejną komorę, wymiana membrany zbiornika, montaż instalacji uzdatniania do biometanu, zmiana substratu wpływająca na skład biogazu albo przebudowa węzła odsiarczania.

Wokół zaworów bezpieczeństwa załącznik wyznacza strefę 1 o zasięgu 5 m. Wokół przewodów odpowietrzających i wydmuchowych jest to strefa 1 o promieniu 5 m, przy czym 1 m w dół i 10 m w górę – zasięg pionowy wynika z tego, że biogaz jest lżejszy od powietrza i unosi się. Ten wymiar w górę bywa pomijany przy planowaniu pomostów obsługowych i oświetlenia.

Stan prawny na: 4 sierpnia 2026 r.

Baza wiedzy

zobacz wszystkie wpisy